Mua đèn phải hỏi 3 chỉ số Ra, R9, R15 — vì sao?

Đi mua đèn, ai cũng hỏi công suất bao nhiêu, giá bao nhiêu. Ít ai hỏi tới 3 con số quyết định món ăn trên bàn có ngon mắt không, khuôn mặt trong gương có hồng hào không: Ra, R9 và R15. Bỏ qua chúng, đèn có đắt mấy cũng chỉ sáng — chứ chưa chắc đã đẹp.

Tóm tắt nhanh:

• Chuẩn nội thất gia đình: Ra > 90 đồng thời R9 > 50 và R15 > 90 — theo tài liệu thiết kế chiếu sáng nội bộ Desou Lighting.
• Ra là chỉ số hoàn màu tổng thể của đèn (khả năng tái hiện đúng màu thật của đồ vật); Ủy ban Chiếu sáng Quốc tế (CIE) lấy ánh sáng mặt trời làm chuẩn 100.
• R9 đo màu đỏ bão hòa: thịt, dâu tây, gỗ đỏ. R15 đo màu da người.
• Tiêu chuẩn GB50034-2013 chỉ yêu cầu Ra 80 tối thiểu cho không gian sinh hoạt — chưa đủ chuẩn nội thất.
• Khi mua đèn, hỏi người bán cả 3 chỉ số Ra/R9/R15 trong thông số kỹ thuật, đừng chỉ đọc con số Ra in trên bao bì.

Ra, R9, R15 là gì mà phải hỏi tới 3 số?

Ra là chỉ số hoàn màu tổng thể của đèn — khả năng tái hiện đúng màu thật của đồ vật; CIE lấy ánh sáng mặt trời làm chuẩn 100. R9 đo màu đỏ bão hòa (thịt, dâu tây), R15 đo màu da người. Cả ba phải cùng đạt ngưỡng; một chỉ số thấp là màu sắc trong nhà vẫn sai lệch.

Hình so sánh trong tài liệu của Desou nói rõ hơn mọi lời giải thích: quả dâu tây dưới đèn Ra 80 trông xỉn, tối màu; cùng quả dâu tây đó dưới đèn Ra 95 thì đỏ tươi, chi tiết rõ ràng. Bàn tay người cũng vậy — đạt chuẩn thì da hồng hào, không đạt thì nhợt nhạt, thiếu sức sống.

Vì sao Ra 80 vẫn chưa đủ cho nhà ở?

Vì Ra 80 chỉ là mức tối thiểu mà tiêu chuẩn GB50034-2013 đặt ra cho không gian sinh hoạt như phòng khách, phòng ngủ. Chuẩn nội thất theo tài liệu Desou Lighting là Ra > 90 đồng thời R9 > 50 và R15 > 90 — thiếu một chỉ số, thịt và dâu tây vẫn xỉn, da người vẫn nhợt.

Trong các công trình Desou Lighting thi công, lỗi phổ biến nhất là chỉ nhìn con số Ra in trên vỏ hộp. Vỏ hộp nào cũng ghi CRI, nhưng R9 và R15 thì nhiều hãng không in — phải hỏi thẳng nhà cung cấp mới có. Hai vị trí lộ rõ nhất khi R9/R15 kém là đèn bàn ăn và đèn phòng tắm, nơi soi gương mỗi ngày.

Hỏi người bán thế nào cho đúng?

Hỏi thẳng 3 con số Ra, R9, R15 trong thông số kỹ thuật của đèn, đừng chỉ đọc chữ “CRI 90” in trên bao bì. Chuẩn cho nhà ở: Ra > 90, R9 > 50, R15 > 90. Người bán trả lời ấp úng không có số liệu, coi như đèn đó chưa đạt chuẩn nội thất.

Mua đèn là mua ánh sáng cho cả chục năm sống trong nhà. Ba con số này quyết định mỗi bữa ăn có ngon mắt không, mỗi sáng soi gương có thấy mình tươi không — nhớ hỏi người bán, đừng ngại.

Câu hỏi thường gặp

Câu hỏi thường gặp

Đèn ghi Ra 90 nhưng không thấy R9, R15 thì có mua được không?

Hỏi thêm nhà cung cấp hai chỉ số còn lại rồi hãy chốt. Chuẩn nội thất gia đình yêu cầu đồng thời Ra > 90, R9 > 50 và R15 > 90 — thiếu một là chưa đạt, dù Ra có đẹp đến mấy.

CRI cao có tốn điện hơn không?

Không. CRI là chỉ số chất lượng màu sắc của ánh sáng, còn điện năng tiêu thụ phụ thuộc vào công suất đèn. Đèn CRI cao không vì thế mà tốn điện hơn đèn CRI thấp cùng công suất.

Phòng nào trong nhà cần chỉ số hoàn màu cao nhất?

Bàn ăn và phòng tắm. Đèn bàn ăn CRI kém làm món ăn mất ngon mắt; đèn phòng tắm R15 kém làm da nhợt nhạt mỗi lần soi gương. Đây cũng là hai vị trí Desou Lighting luôn kiểm tra kỹ chỉ số R9/R15 khi thi công.

Tiêu chuẩn GB50034-2013 quy định gì về chỉ số hoàn màu?

Tiêu chuẩn này yêu cầu Ra tối thiểu 80 cho các không gian sinh hoạt như phòng khách, phòng ngủ, và Ra 60 cho hành lang, gara. Nhưng đó chỉ là mức tối thiểu — chuẩn nội thất gia đình cao hơn: Ra > 90, R9 > 50, R15 > 90.

Nguồn tham khảo

1. Tài liệu thiết kế chiếu sáng nội bộ Desou Lighting (chương Đèn âm trần, tr.30–32: chỉ số hoàn màu CRI).
2. GB50034-2013 — Ra tối thiểu 80 cho không gian sinh hoạt.